Ülkelerin iklim krizine yönelik başarı ya da başarısızlıklarını ölçülebilir ve bilimsel metodolojiye dayanarak yapan İklim Değişikliği Performans Endeksi'nin 2026 raporu, çok katmanlı veriler ışığında şu an nerede konumlandığımızı görmeyi sağlıyor. Bu yazımızda endeksin durduğu dört temel kategoriyi ve ne ifade ettiklerini ele alacağız.
Devamını OkuKüresel iklim krizinin etkilerini gün be gün daha hissedilir olmaya başlaması küresel iklim hedeflerinde atılacak adımların da ne kadar kritik olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. Ülkelerin bu doğrultudaki performansını bağımsız bir şekilde ölçen CCPI raporu ise bu yıl yayımladığı sayısında Paris Antlaşması'ndan bu yana ulaşmak istenen hedefler noktasındaki mevcut durumu gösteriyor.
Devamını OkuBirçoğumuz iklim değişikliğinin sıcaklıkların artması anlamına geldiğini düşünüyorsa da durum bundan ibaret değil. Çünkü atmosferden okyanusa her şeyin birbirine zincirlerin halkaları gibi bağlı olduğu dünyada, bir değişiklik diğer tüm alanlardaki mevcut düzeni etkiliyor. Bu yüzden, sıklıkla birbirinin yerine kullanılan "küresel ısınma" ve "iklim değişikliği" kavramları arasındaki farkı doğru kavramak önem kazanıyor.
Devamını Okuİklim krizini çoğu zaman yükselen sıcaklıklar, aşırı hava olayları veya genel çevre söylemleri üzerinden ele alsak da yaşanan bu büyük değişimin arka planında detaylı bir veri tabanı bulunuyor. Dünya Kaynakları Enstitüsü tarafından sunulan Climate Watch platformu, iklim tartışmalarının ortasında ülkelerin sera gazı emisyon geçmişine dair önemli bilgiler ortaya koyuyor.
Devamını OkuEriyen buzullar, orman yangınları, kirlenen su ekosistemleri ve rekor sıcaklık değerleri... Her yeni gün iklim krizine dair iç açıcı olmayan haberlerle karşılaşıyoruz. Siz de bu gelişmelere üzülüyor ya da plastik ambalajlarla dolu sepetler yaptığınızda kendinizi suçlu hissediyorsanız, yalnız değilsiniz çünkü birçoğumuz farkında olmasak da artık iki yeni duyguyla iç içe yaşıyoruz: eko-kaygı ve eko-suçluluk.
Devamını OkuHer geçen gün su krizi ve kuraklık riski artıyor. Tatlı su kaynakları üzerindeki bu baskının büyük bir bölümünü ise tarım, hayvancılık ve teknoloji sektörlerinin su ayak izi oluşturuyor. Tükettiğimiz her ürünün, kullandığımız her teknolojinin ve giydiğimiz her kıyafetin arkasında görmediğimiz devasa bir su tüketimi yapan sektörlerin su ayak izini gelin daha yakından inceleyelim!
Devamını OkuDünya üzerinde her gün tonlarca tekstil, gıda ve çeşitli hammade ve sanayi ürünü dolaşımda oluyor. Küresel ticaret aslında bu anlamda görünmeyen devasa bir su transferi de gerçekleştiriyor. Sanal su ticareti olarak da ifade edebileceğimiz bu yolculuk dengeleri yeniden kuruyor.
Devamını OkuTükettiğimiz suyu genelde içtiğimiz veya musluktan akması üzerinden düşünüyoruz oysa sabah içtiğimiz bir fincan kahve için bile onlarca litre su harcanmış oluyor. Günün ilk saatlerinden gece uyuyana kadar aslında tahmin ettiğimizden daha büyük oranda bir su ayak izine sahibiz. Tükettiğimiz her üründe görünmeyen bu su harcamasına ise sanal su deniyor.
Devamını OkuGün içinde tükettiğimiz gıdalardan giydiğimiz kıyafetlere kadar fark etmesek dahi her anımızda su tüketiyoruz. Su krizleri yaşadığımız bu çağda hepimizin bir su ayak izi var aslında. Peki bu kavram ne ifade ediyor?
Devamını Okuİklim kriziyle ilgili her tartışmada sıkça duyduğumuz kavram veya verilerin nasıl ortaya çıktığını hiç düşünmüş müydünüz? İklim değişikliğiyle ilgili küresel çaptaki en güvenilir bilgi kaynağı olarak gösterebileceğimiz IPCC, Paris Anlaşması’ndan ulusal iklim planlarına kadar günümüzde pek çok iklim kararının temelinde yatıyor.
Devamını Okuİklim kriziyle mücadelede çoğu zaman dikkat çeken başlıklar yenilebilir enerji üzerinde oluğundan en etkili doğal karbon yutağı olan ağaçları görmüyoruz. Ormanlık alanların yakılması, tarım arazisine dönüştürülmesi veya bilinçsizce kesilmesi gibi pek çok neden sera gazı emisyonlarının daha da artmasını beraberinde getiriyor. REDD+ faaliyetleri de ormanları koruma noktasında önemli bir role sahip.
Devamını Okuİklim krizi her yıl artan aşırı hava olaylarıyla hayatımızda daha çok yer alıyor. Bu nedenle değişen iklim koşullarına karşı uyum sağlamak bir tercih olmaktan çıkıp önemli bir strateji haline geldi. Buna yönelik önemli adımlardan biri de UNFCCC sözleşmesi kapsamındaki Ulusal Uyum Planları (NAPs). Ülkelerin sürdürülebilir bir gelecek inşa etmek için bir yol haritası özelliği taşıyan NAPs nedir gelin daha yakından inceleyelim.
Devamını OkuGünümüzde iklim değişikliğinin yarattığı etkileri görmemek imkansız. Yüksek sıcaklık artışlarından orman yangınlarına kadar pek çok krizin toplulukları ve ekosistemleri sarsmaya devam etmesi küresel anlamdaki çabaların yeterli olmadığını gösteriyor. Her geçen gün daha sürdürülebilir çözümler üretmeye teşvik eden Ulusal Katkı Beyanları ise ülkelerin iklim kriziyle mücadelede nasıl bir yol izleyeceklerini gösteren önemli detaylar sunuyor. Peki, NDC'ler nedir ve neden kritik bir öneme sahipler?
Devamını Okuİklim krizi günümüzde küresel ölçekte yankı bulan ve sadece şimdiyi değil geleceği de derinden etkileyen başlıklardan bir tanesi. Bu anlamda çevre politikalarından sürdürülebilir küresel ekonomiye kadar pek çok alanı dönüştüren Paris Anlaşması'nı bilmek yakın gelecekteki gelişmeleri okumak açısından önemli bir kapı açıyor.
Devamını Oku1995'ten bu yana UNFCCC kapsamında düzenlen COP ya da diğer bir deyişle Taraflar Konferansı, iklim politikalarının tartışıldığı bir zirve. Uzmanlardan sivil toplum kuruluşlarına kadar taraf ülkeleri bir araya getiren COP, iklim krizine dair önemli adımların atıldığı platform olmayı sürdürüyor.
Devamını OkuEvrensel olarak kabul edebileceğimiz UNFCCC, günümüzde iklim kriziyle mücadelede önemli bir yere sahip. 198 tarafın imzalamış olduğu bu sözleşme, 1994 yılından bu yana küresel iklim projelerinin çatısını oluşturuyor. İşte, UNFCCC sözleşmesine dair bilinmesi gerekenler.
Devamını Okuİnsanlığın yüzyıllardır yaşamını kurduğu başlıca alanlardan olan su kaynakları, geçmişten günümüze aşırı avlanma, kirlilik ve pek çok çeşitli nedenlerden ötürü önemli bir krizle karşı karşıya. Bu soruna bir çözüm niteliğinde olan Mavi Ekonomi kavramı ise ekonomik ve iklim sürdürülebilirliği açısından yeni bir pencere sunuyor.
Devamını OkuKüresel ekonominin dayandığı doğrusal ekonomi, kaynakları sınırlı olan dünyamıza zıt olarak tek yönlü bir işleyişe sahip. Bu nedenle özellikle sürdürülebilirlik alanında sıklıkla karşılaştığımız döngüsel ekonomi, doğanın döngüsünü üretim ve tüketim sistemine entegre etmeyi hedefleyen bir kavram olarak ortaya çıkıyor.
Devamını Oku2050 hedeflerinde hala en güçlü ve maliyetsiz çözüm ağaçlar. Önemini her geçen gün daha da iyi anladığımız bu dönemde devasa bir karbon yutağı olan ormanları kazanmanın iki yolundan bahsedeceğiz.
Devamını Okuİklim kriziyle mücadelede öncelikli hedeflerin başında gelen sera gazı emisyonlarının azaltılmasında büyük rol oynayan iki yenilikçi sistem bulunuyor: karbon yakalama ve karbon uzaklaştırma. Gelin bu kavramları ve birbiriyle olan ilişkisini daha yakından ele alalım.
Devamını Okuİklim kriziyle mücadelede genelde elimizdeki kaynakları koruyup zararları minimize etmeye çalışıyoruz ancak günümüzde bu bakış açısı yetersiz gelmekle birlikte yeni yollar bulmayı gerektiriyor. Bu yollardan birisini temsil eden Yenileyici Tarım yaklaşımı da toprağa ve üretime farklı bir pencere açıyor.
Devamını Okuİklim krizini ele alırken en çok duyulan ve birçok devlet ve şirketin taahütlerinin merkezinde yer alan kavramlardan olan Net Zero, tam olarak ne anlama geliyor ve niçin önemli?
Devamını Okuİklim kriziyle mücadele önemli bir yere sahip olan dekarbonizasyon süreci, Sanayi Devrimi'nden bu yana fosil yakıtlara dayalı sürdürülen faaliyetlerin karşısında duran bir kavram. Küresel ısınmayı sınırlandırmak ve gelecek nesiller için yaşanabilir bir gezegen bırakmada bir gereklilik haline gelen karbonsuzlaştırmayı anlamak için işte bilmemiz gerekenler.
Devamını OkuBugün baktığımız yerden iklim krizinin güvenlik tanımımızı da kökten değiştirdiğini görebiliriz. Çünkü artık bir ülkenin güvenliği sınırları korumanın ötesinde farklı alanlardaki tehditlerin nasıl yönetildiğiyle de doğrudan ilişkili hale geldi. Bugünkü ele alacağımız iklim güvenliği konusu da bunlardan biri.
Devamını Okuİklim kriziyle mücadelede genel anlamda büyük çaplı projelere odaklanıyoruz. Ancak son yıllardaki çalışmalarda karşılaşılan bir kavram var: geleneksel bilgi. Peki, bu kavramı neden daha sık duymaya başladık?
Devamını Okuİklim değişikliğine uyum süreci de emisyonları azaltmak kadar hayati. Bu nedenledir ki bugün dünyanın pek çok yerinde uygulanan projelerle pek çok ülke kendi coğrafi risklerine göre modeller geliştirmeye başladı. Peki iklim adaptasyonu nedir?
Devamını Okuİklim krizinin parmak bastığı noktalardan biri de toplumsal eşitsizlik meselesi. Bu yüzden krizle mücadele ederken karar alma ve eylem süreçlerinin merkezine iklim adaleti kavramının ifade ettiği üzere eşitliği ve insan haklarını yerleştirmeliyiz. Peki iklim adaleti nedir?
Devamını OkuGünümüzde iklim değişikliğiyle mücadele herkesin yer alması gereken bir sorumluluk. Çok boyutlu bir eylem planını gerektiren bu durum, Paris Anlaşması gibi uluslararası dayanışmalara ve önemli bir dönüşüm sürecini yönetmeyi beraberinde getiriyor. Peki bu konuda atılan adımlar neler ve ne yapılabilir?
Devamını Okuİklim krizine karşı atılan adımların başında ısınmayı 1,5°C'ın altında tutmak geliyor. Ancak geçen senelerdeki veriler doğrultusunda bu sınırı aşma ihtimalimizin ihtimaller arasında yer alıyor. İklim aşımı olarak adlandırılan bu kavramsa sadece sıcaklık artışını ifade etmenin ötesinde kritik bir süreci anlatıyor.
Devamını Okuİklim krizi söz konusu olduğunda sıkça bahsi geçen bir kavram var: Kritik eşikler (tipping points). Sürecin durdurulamaz bir etki veya değişim meydana gelmesini ifade eden bu eşikler bizim için ne anlama geliyor? Gelin daha yakından görelim.
Devamını OkuDoğadaki var olan dengeye dışarıdan müdahale ettiğimizde ve onu kaldırabileceğinden fazla oranda değiştirdiğimizde kontrol edemediğimiz tepkilerle karşılaşabiliyoruz. Bu yüzden iklim krizini kendi kendini besleyen bir süreç olarak onu hızlandıran geri besleme döngüleri ve geri dönüşü olmayan kritik eşikleri ele alacağız.
Devamını OkuGünlük hayatımızda pek çok elektronik cihaz onları kapatsak dahi enerji harcamaya devam ediyor. Bu durumu en iyi şekilde ifade eden hayalet enerji ya da vampir güç (Energy Vampires/Phantom Load) olarak adlandırılan kavramsa iklim krizi kapsamında üstünde durulması bir kavram olarak öne çıkıyor. Peki nedir bu hayalet enerji ve önüne nasıl geçebiliriz?
Devamını OkuGünümüzde doğaya verdiğimiz zarara kirlilik deyip sınırlarını bireyden almamız gerekiyor. Çünkü günümüzde attığımız her adım, yediğimiz her yemek ve kullandığımız her eşya gezegen üzerinde hesaplanabilen bir ize sahip. Ekolojik Ayak İzi olarak da tanımlanan bu durum iklim için basit ama sarsıcı bir gerçeği ifade ediyor...
Devamını OkuMevsim dengelerinin hızla değiştiği ve çoğumuzun alışık olmadığı hava olaylarıyla daha sık karşılaştığımız bir dönemden geçiyoruz. Bu noktada günümüzde çoğu zaman birbirinin yerine kullanılan iki ifadeye dikkat çekmek gerekiyor: iklim değişikliği ve iklim krizi. Peki, bu kavramlar ve arasındaki farklar neler gelin daha yakından bakalım.
Devamını OkuSon yıllarda "karbon salınımı", "karbon nötr" ve "karbon ayak izi" gibi terimlerini sıkça duyuyoruz. Bireysel düzlemde adımlar atılmayan bir konu gibi görünse de aslında bu terimler, her gün soluduğumuz havayı ve mevsimleri doğrudan etkileyen önemli bir mesele. Peki, nedir bu karbon salınımı ve etkileri neden bu kadar önemli?
Devamını OkuGeçtiğimiz günlerde Resmi Gazete’de yayımlanan kararla birlikte Türkiye’de lif, tohum, tıbbi, sağlık ve kişisel bakım ürünlerine yönelik kenevir yetiştiriciliği 21 ilde kontrollü olarak yapılabilecek. Bu onay ilk bakışta sadece üreticileri ilgilendiriyor gibi görünse de aslında hem çevre hem de ekonomiye dokunan geniş bir etki alanı var. Peki, bu bitkinin üretiminin yaygınlaşmasının ne gibi avantajları bulunuyor?
Devamını OkuTürkiye'de yemek denince akla kalabalık sofralar ve envai çeşit yemek gelse de bu işin mutfağında çok da farkında olmadığımız ve gittikçe büyüyen bir sorun var: gıda israfı. Tarladan mutfağa uzanan bu yolculukta çöpe giden her gıda aslında sadece israf olmanın ötesinde sürdürülebilirlik noktasında çevresel ve ekonomik bir kayıp anlamına da geliyor. Peki Türkiye'de gıda israfı ne durumda?
Devamını OkuHiç şehir dışına çıktığınızda havanın daha serin hissettirdiğini fark ettiniz mi? Aynı gün ama bambaşka bir sıcaklık… Bunun sebebi aslında Kentsel Isı Adası olarak adlandırılan bir durumdan kaynaklanıyor. Gelin, günümüz şehirlerinin görünmeyen ama en çok hissedilen sorunlarından biri olan bu terimi daha yakından ele alalım.
Devamını Okuİklim krizinin anıldığı alanlar çoğu zaman yazılan raporlar veya yapılan zirveler üzerinden olsa da bu durum, herkesin gündelik hayatında yankı bulması gereken bir konu. Bu nedenle yazımızda toplumun iklim krizi ve çevreyle ilgili bilinçlenmesindeki en temel zeminlerden birinin neden okullar olduğunu tartışacağız.
Devamını OkuModa çoğu zaman zevk, trend ve stil üzerinden konuşuluyor olsa da ne giydiğimiz, nasıl ve ne sıklıkla tükettiğimiz iklimle doğrudan ve yakından bağlantılı konuların başında geliyor. Çünkü üretiminden taşınmasına değin çeşitli yollarla dolabımıza giren her parçanın doğadaki serüveni bizimle birlikte devam ediyor. Peki giydiklerimiz daha neleri etkiliyor?
Devamını OkuTürkiye’de ulaşım genel olarak trafikte geçen uzun saatler ve artan yakıt masrafları üzerinden ele alınsa da aslında iklim krizinin günlük yaşantımızdaki en net yansımalarından biri. Bu sebepledir ki ulaşım başlığı altında sıkça tartışılan trafik ve toplu taşıma konuları artık konfor ya da zaman meselesinden öte şehir yaşamının geleceği ve iklimle doğrudan ilişki hale gelen bir başlık durumunda.
Devamını OkuYenilenebilir enerji eskiden teknik ve topluma mal olmayan bir konu gibi düşünülüyordu. Şimdiyse sadece üretim biçimimizi değil, yaşam tarzımızıdan toplum olarak geleceğe bakışımıza kadar pek çok alanı doğrudan etkiliyor. Gelin konuyu farklı açılardan ele almaya çalışalım.
Devamını OkuKaynaklardan söz ederken genellikle durumu eksiklik üzerinden açıyoruz. Oysa göz ardı ettiğimiz bir konu var ki sahip olduklarımızı gerçekten ne kadar doğru kullandığımız. Çünkü tarımdan gıdaya, üretimden tüketime kadar pek çok alanda elimizde olanı değerlendirmek yerine yok saymaya ya da fazlalık olarak görmeye daha meyilliyiz. Peki neler yapabiliriz, gelin birlikte konuşalım.
Devamını OkuTürkiye’nin yıllardır konuşulan çevre sorunları arasında çöp meselesi ne yazık ki en görünür ama en az ciddiye alınan konulardan biri. Tüketim alışkanlıklarımızdaki değişim, kentleşmenin hızlanması ve plansız harcama gibi davranışlar bu artışın en görünen nedenleri olsa da asıl mesele sadece bundan ibaret gibi görünmüyor. Peki neler?
Devamını OkuHava kalitesi günümüzde sadece metropolde yaşayanların değil herkesin günlük hayatını etkileyen bir konu hale geldi. Mevsim dışı alerjilerin artışı ve solunum şikayetlerinin fazlalaşması gibi sorunlarsa soluduğumuz havanın değiştiğinin büyük bir göstergesi. Peki evde soluduğumuz hava ne kadar temiz. İşte, hava kalitesi meselesine mikro düzeyden bakmanın önemi…
Devamını OkuCopyright © MYNET A.Ş. Telif Hakları MYNET A.Ş.'ye Aittir.