Plastik atıkların geri dönüşümü dünya genelinde giderek daha fazla önem kazanırken, Brezilya'da geliştirilen sıra dışı bir yöntem dikkat çekiyor. Tubarão kentinde yaşayan emekli tamirci José Alcino Alano, evinde biriktirdiği PET şişeler ve süt kutularını kullanarak güneş enerjisiyle çalışan bir su ısıtma sistemi geliştirdi.
Alano ve ailesi, yaşadıkları bölgede plastik atıkların geri dönüştürülmesi için yeterli altyapı bulunmaması nedeniyle çok sayıda ambalajı evlerinde biriktirmeye başladı. Bir süre sonra evde ciddi miktarda plastik şişe ve süt kutusu birikince Alano, bunları çöpe atmak yerine değerlendirmeye karar verdi.
Alano, 2002 yılında plastik şişelerden yararlanarak ev yapımı bir güneş enerjili su ısıtıcısı üzerinde çalışmaya başladı. Sistemin temel amacı, güneş ışığından faydalanarak suyu elektrik veya gaz kullanmadan ısıtmaktı.
Emekli bir tamirci olan Alano'nun güneş enerjisinin toplanması konusunda temel bilgisi bulunuyordu. Ancak artan gaz fiyatları, sıcak su elde etmenin maliyetini giderek yükseltiyordu. Bunun üzerine güneşin ısısından ve evde bulunan plastik atıklardan aynı anda yararlanabileceği bir sistem geliştirmeye yöneldi.
2008 yılına gelindiğinde yaklaşık 6 bin adet sistemin yapıldığı belirtilirken, Alano'nun Brezilya'nın Palma kentinde 1.800 plastik şişenin kullanıldığı büyük ölçekli bir kurulum da gerçekleştirdiği aktarıldı.
Güneş enerjili ısıtıcının çalışma prensibi oldukça basit. Siyah renge boyanan süt kutuları güneş ışığını emerek ısıyı topluyor. Plastik şişeler ise boruların çevresine yerleştirilerek sera etkisine benzer bir mekanizmayla ısının korunmasına yardımcı oluyor.
Su, sistemdeki boruların içerisinden dolaşırken güneşin etkisiyle ısınıyor ve ardından depoya geri dönüyor. Sistemin önemli özelliklerinden biri ise termosifon prensibinden yararlanması.
Isınan suyun yoğunluğu azaldığı için yukarı doğru hareket ederken, daha soğuk ve yoğun su aşağıya inerek yeniden kolektöre ulaşıyor. Böylece suyun dolaşımı için elektrikli bir pompaya ihtiyaç duyulmuyor.
Sistemin ilk denemelerinde yaz aylarında suyun yaklaşık 52 dereceye kadar ısındığı kaydedildi. Böylece evde bulunan ve normalde çöpe gidecek plastik şişeler, güneş enerjisinden yararlanan işlevsel bir sisteme dönüştürülmüş oldu.
Alano, 2012 yılında sistemi daha fazla kişinin kendi evinde kurabilmesi amacıyla yöntemini paylaşmaya başladı. Bir röportajında, özellikle düşük gelirli topluluklar için düşük maliyetli bir sıcak su alternatifi oluşturmasını istediğini belirtti.
Geliştirdiği sistem, 2004 yılında Super Ecologia Ödülü'ne de layık görüldü. Plastik atıkların yeniden değerlendirilmesi ve güneş enerjisinin kullanılması üzerine kurulan proje, 2026 yılında da döngüsel ekonomi ve düşük maliyetli enerji çözümlerine örnek olarak ilgi görmeye devam ediyor.